Uroczystość miała charakter zarówno religijny, jak i państwowy. Jej centralnym punktem była Msza Święta w intencji wszystkich ofiar zbrodni katyńskiej oraz pochówek szczątków polskich oficerów w sarkofagu Kaplicy Katyńskiej znajdującej się w świątyni.

Foto Gość DODANE 05.03.2026 AKTUALIZACJA 06.03.2026

Pogrzeb szczątek ofiar zbrodni katyńskiej we Wrocławiu 2026

ZOBACZ ZDJĘCIA: ​W Bazylice pw. św. Elżbiety we Wrocławiu odbyła się uroczysta ceremonia pogrzebowa szczątków ofiar zbrodni katyńskiej. Mszy Świętej przewodniczył metropolita wrocławski Józef Kupny, wiceprzewodniczący Konferencji Episkopatu Polski.  

Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie prowadzi śledztwo o sygnaturze S 38.2004.Zk w sprawie tej zbrodni. W toku tego postępowania zabezpieczono szczątki ofiar znajdujące się w Katedrze Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu. Pierwotnie w zbiorach znajdowało się siedem czaszek oraz inny materiał kostny należący do zamordowanych Polaków. Jedna z czaszek została w 2005 roku złożona w grobie rodziny Dowbor-Muśnickich w Lusowie. Trzy kolejne pochowano w 2015 roku w Kaplicy Katyńskiej w Kościele Garnizonowym pw. św. Elżbiety we Wrocławiu.

Pozostałe trzy czaszki były przechowywane w Katedrze Medycyny Sądowej Wrocławskiego Uniwersytetu Medycznego. Na wniosek IPN w 2019 roku przekazano je do Zakładu Genetyki Sądowej Katedry Medycyny Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, gdzie przeprowadzono szczegółowe badania genetyczne. Po zakończeniu analiz możliwe stało się dokonanie godnego pochówku tych szczątków.

Metropolita wrocławski w homilii przypomniał o wszystkich ofiarach sowieckiego terroru, zarówno tych znanych z imienia i nazwiska, jak i tych, których tożsamość pozostaje nieznana. Przybliżył tło historyczne tragedii. Po agresji Związku Sowieckiego na Polskę 17 września 1939 roku do niewoli dostało się około 240 tysięcy żołnierzy Wojska Polskiego, w tym około 10 tysięcy oficerów zawodowych. Trafili oni pod nadzór NKWD i zostali osadzeni w obozach specjalnych w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie.

Abp Kupny mówił, że zostali oni uznani przez władze sowieckie za „element kontrrewolucyjny”. Przywołał także decyzję władz Związku Sowieckiego z 5 marca 1940 roku, kiedy Biuro Polityczne Komitetu Centralnego zatwierdziło propozycję szefa NKWD dotyczącą rozstrzelania polskich jeńców oraz więźniów przetrzymywanych na terenach wschodnich II Rzeczypospolitej zajętych przez Związek Sowiecki.

- Według historyków w wyniku tej decyzji w Katyniu, Charkowie i Kalininie zamordowano strzałem w tył głowy 14 552 osoby. Kolejne 7 305 osób zostało zamordowanych w więzieniach w Kijowie, Charkowie, Chersoniu i Mińsku. Łączna liczba ofiar zbrodni katyńskiej wynosi co najmniej 21 857 osób - informował abp Kupny.

Metropolita przypomniał również o deportacjach rodzin oficerów. - W tym samym czasie, kiedy mordowano polskich oficerów, w nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 roku NKWD przeprowadziło bowiem drugą masową deportację Polaków do Kazachstanu. Objęła ona w zdecydowanej większości rodziny jeńców i więźniów, które w ramach zbiorowej odpowiedzialności zostały uznane za wrogów władzy sowieckiej.

Arcybiskup podkreślił, że zbrodni nie udało się ostatecznie ukryć. Przypomniał, że prace ekshumacyjne w Lesie Katyńskim rozpoczęły się na przełomie marca i kwietnia 1943 roku, kiedy Niemcy - chcąc udowodnić odpowiedzialność Związku Sowieckiego - zaprosili do Katynia czternastu specjalistów medycyny sądowej z różnych krajów Europy.

Jednocześnie zaznaczył, że po wojnie prawda została na wiele lat wyciszona.

- Po tej ekshumacji zapadła na długi czas cisza, która miała na celu wymazać z pamięci okrutne zbrodnie Sowietów. Nie można było o tym mówić. Nie uczono o tym w szkołach. Nie pisano o tym w podręcznikach historii. Dlatego dla wielu, także z mojego pokolenia, zbrodnia katyńska była czymś, o czym dowiadywaliśmy się jedynie z rodzinnych przekazów - mówił kaznodzieja.

Dopiero po upadku komunizmu możliwe stało się publiczne mówienie o tragedii i przywracanie pamięci o ofiarach. Arcybiskup przypomniał także historię wcześniejszych pochówków odnalezionych szczątków.

W dalszej części homilii arcybiskup zastanawiał się nad duchowym wymiarem tej tragedii. Odwołał się do słów proroka Jeremiasza, który mówi o człowieku pokładającym nadzieję w Bogu.

Według metropolity zbrodnia była owocem systemu opartego na odrzuceniu Boga i pogardzie dla ludzkiej godności.

- Była owocem systemu zbudowanego na odwróceniu serca od Boga, na zaprzeczeniu Jego istnienia i na pogardzie dla Jego przykazań. Była owocem ideologii, która człowieka postawiła w miejsce Boga. Tam, gdzie usuwa się Go z ludzkiego sumienia, bardzo szybko usuwa się także człowieka z pola widzenia - ostrzegał abp Kupny.

Nawiązał do przypowieści ewangelicznej o bogaczu i Łazarzu. W jego interpretacji ofiary Katynia można porównać do ewangelicznego Łazarza - człowieka odrzuconego i pozbawionego sprawiedliwości.

- Jakby leżeli u bram historii, przemilczani. Ale w oczach Boga nie byli anonimowi. W Jego oczach byli umiłowanymi synami. Dziś, gdy dokonuje się ich godny pochówek, Kościół mówi jasno: każdy człowiek ma niezbywalną godność - apelował abp Kupny.

Podkreślił, że prawdy historycznej nie da się na zawsze ukryć.

- Nawet jeśli świat odmówił im sprawiedliwości, Bóg jej nie odmówił. Nawet jeśli historia próbowała wymazać prawdę - prawda powraca. My jesteśmy tego świadkami. Prawda powraca. Prawda zwycięży - mówił metropolita wrocławski.

Zwrócił uwagę, że uroczystość nie jest jedynie wydarzeniem historycznym czy narodowym, ale także aktem wiary. Bo wierzymy, że śmierć nie jest końcem. A pamięć o ofiarach powinna prowadzić nie do nienawiści, lecz do budowania przyszłości opartej na prawdzie i sprawiedliwości.

- Nie chodzi o zapomnienie i nie chodzi o pielęgnowanie nienawiści. Chodzi o pamięć oczyszczoną przez Ewangelię - podsumował abp Józef.

Po zakończeniu Mszy Świętej odbył się uroczysty pochówek szczątków odnalezionych ofiar. Zostały one złożone w sarkofagu w Kaplicy Katyńskiej w kościele garnizonowym.

List od prezydenta Polski Karola Nawrockiego odczytała minister Beata Kempa, doradca prezydenta RP.

- Spełniamy swój chrześcijański obowiązek i złożymy w poświęconym miejscu szczątki naszych bohaterów. W tych trumnach jest cała historia wolnej i niepodległej Polski. Kiedy 86 lat temu podjęto decyzję o ich zgładzeniu, jeden po drugim szli na stracenie. Prawda o tej zbrodni nigdy nie miała ujrzeć światła dziennego. Tak się nie stało. Wtedy zaczęto budować wiele kłamstw. To było kłamstwem założycielskim komunistycznej Polski po roku 1944. A historia prawdziwa trwała w rodzinach, przyjaciołach, najbliższych. To oni byli pierwszymi kustoszami pamięci ofiar zbrodni katyńskiej. Potem zaczęły się pojawiać upamiętnienia w kościołach. Nie możemy o tym zapominać, że przestrzeń Kościoła to była przestrzeń wolności dla Polaków żyjących pod sowieckich butem - przemawiał zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.

Jak podkreślił, uczestnicy uroczystości Bogu oddają cześć, a ojczyźnie przywracają bohaterów.

- W dalszym ciągu istnieją ludzie, którzy propagują kłamstwo katyńskiej. W putinowskiej Rosji wciąż mówi się o niemieckich sprawcach tej zbrodni. Ta propaganda jest rozsiewana także na Zachodzie. Naszym wspólnym celem jest dbać o to, aby prawda o Katyniu nigdy nie zaginęła - apelował wiceprezes IPN.

- To dla nas szczególna chwila. To znak, że pamięć jest silniejsza niż kłamstwo, a prawda ostatecznie zwycięża. Niech ten sarkofag będzie miejscem modlitwy. Przekazujmy młodemu pokoleniu prawdę - przemawiała Teresa Gwara, prezes Dolnośląskiej Rodziny Katyńskiej.