Fenomen inicjatywy „Mogiłę pradziada ocal od zapomnienia” polega na tym, że jest ona całkowicie oddolna. Jej pomysłodawczynią jest redaktor wrocławskiego oddziału TVP Grażyna Orłowska-Sondej. Dziennikarka od ponad 20 lat jeździ na Wschód, gdzie zbiera materiały do swoich cotygodniowych programów. Tak powstaje „Studio Wschód”, w którym przybliża mieszkańcom regionu miejsca pochodzenia ich przodków, czyli ziem będących przez wieki częścią naszej ojczyzny. W wyjazdach organizowanych przez G. Orłowską-Sondej często bierze udział również młodzież. Od czterech lat akcje są bardziej sformalizowane, a dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Marszałkowskiego i Urzędu Miasta Wrocław w okresie wakacji na Ukrainę może wyjechać coraz więcej uczniów gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych i studentów.