Nowy numer 43/2020 Archiwum

Słowo Boga i drukarze

Przekłady Pisma Świętego na język polski miały ogromne znaczenie nie tylko dla wiary. O „Roli Biblii w polskiej kulturze renesansowej” w Civitas Christiana mówił ks. prof. PWT Rajmund Pietkiewicz.

Przypomniał, że już w średniowieczu na ziemiach polskich istniały takie przekłady. Z połowy XV w. pochodzi rękopiśmienna Biblia królowej Zofii, zapewne zawierająca całość Pisma Świętego. Do XX w. przetrwał I tom (po wojnie zaginął) – część Starego Testamentu.

– Na Dolnym Śląsku odnaleziono ponadto pojedyncze karty z II tomu; jakiś introligator ze Środy Śląskiej użył go do produkcji kartonu – mówił ks. R. Pietkiewicz. Prawdziwy boom na wydawanie Biblii rozpoczął się w renesansie, trwał w XVI i początkach XVII w. – w czasie reformacji i kontrreformacji. Do lat 50. XVI w. w języku polskim nie mieliśmy drukowanego ani Nowego Testamentu, ani całej Biblii. Takie wydania zainicjowali protestanci. W latach 1551–1553 wydali w Królewcu Nowy Testament w tłumaczeniu Stanisława Murzynowskiego. Prelegent ukazał, jak przedstawiciele kolejnych wyznań „podejmowali rękawicę”, przygotowując własne przekłady i wydania. Jeśli chodzi o katolików wydane zostały: Nowy Testament krakowski (1556), Biblia Leopolity (1561, 1575, 1577), Biblia ks. Jakuba Wujka (w 1593 r. Nowy Testament, w 1594 r. Nowy Testament i Psalmy, w 1599 cały przekład Biblii). Za najpiękniejszy tekst renesansowy w języku polskim uznaje się czasem Biblię brzeską z 1563 r. (ewangelicy reformowani). – Przekładów Pisma Świętego w epoce renesansu było mniej więcej tyle, co w XX w. – zauważa biblista. Ponad 44 proc. druków biblijnych w tamtym okresie wyprodukowali katolicy, prawie 30. proc. protestanci – to znaczy luteranie, ewangelicy reformowani i bracia czescy, 13,2 proc. stanowią druki ariańskie, a 13,8 proc. – psałterz w tłumaczeniu Jana Kochanowskiego, który jest dziełem poetyckim. Najwięcej pierwodruków wydali protestanci – 31, katolicy – 23. W sumie w tym czasie było 140 wszystkich edycji Pisma Świętego. Miały ogromny wpływ na kulturę polską tamtego okresu – choćby na język. – Kiedy w renesansie zaczęto drukować Biblię po polsku, okazało się, że nie ma opracowanych polskich znaków, sposobów zapisu np. „ą”. Eksperymentowano w tej dziedzinie właśnie na Biblii – mówił ks. R. Pietkiewicz. To praca nad wydaniem po polsku Pisma Świętego przyczyniła się do opracowania systemu polskiej ortografii – było to dzieło Stanisława Murzynowskiego oraz Jana Seklucjana.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama