Nowy numer 49/2020 Archiwum

Wypędzeni, przypędzeni, przyjeżdżający

O gąszczu duszpasterskich wyzwań na Ziemiach Zachodnich po II wojnie światowej i mierzącym się z nimi prymasie Stefanie Wyszyńskim mówili prof. Kazimiera Jaworska i ks. prof. Józef Pater w Civitas Christiana.

Przypomnieli powojenne chwile, gdy na Dolny Śląsk docierali osadnicy z Kresów Wschodnich, przybysze z Polski centralnej, Małopolski, Kielecczyzny, Polacy z Bałkanów, reemigranci z Europy Zachodniej. Komunistyczne władze chciały z tych terenów uczynić ziemię bez religii, bez Kościoła, lecz plany te trudno było zrealizować.

Jadący ze Wschodu ludzie nie chcieli się osiedlać w miejscowościach, gdzie nie było świątyni, starali się trzymać blisko „swoich” księży. – Dawni mieszkańcy tych ziem podkreślali, że są „wypędzeni”. Nowi mogli się nazywać „przypędzonymi”. Przyjeżdżali pod przymusem – tłumaczył ks. J. Pater. Na mocy specjalnych pełnomocnictw uzyskanych od Stolicy Apostolskiej prymas August Hlond ustanowił na Ziemiach Zachodnich administratorów apostolskich – w tym ks. Karola Milika we Wrocławiu. Już po śmierci prymasa (1948 r.) rząd PRL 26 stycznia 1950 r. usunął wszystkich administratorów apostolskich i doprowadził do wybrania kontrolowanych przez siebie wikariuszy kapitulnych. We Wrocławiu został nim ks. Kazimierz Lagosz. Nowy prymas, Stefan Wyszyński, nie chcąc doprowadzić do schizmy, udzielił wikariuszom kapitulnym jurysdykcji. Wytrwale zabiegał o zapewnienie duszpasterskiej opieki ludności Ziem Zachodnich. Usiłował – na ile było to możliwe – rozmawiać z komunistami, był gotów nawet zawrzeć z nimi porozumienie w 1950 r., ale gdy w 1953 r. władze wydały dekret o obsadzaniu stanowisk kościelnych, musiał zaprotestować – co zaowocowało internowaniem. Droga do pełnego uporządkowania sprawy polskiej organizacji kościelnej na Ziemiach Odzyskanych była niezwykle zawiła. W pełni dokonało się to w 1972 r., za sprawą bulli Pawła VI „Episcoporum Poloniae coetus” – po ratyfikacji „Układu między PRL a RFN o podstawach normalizacji ich wzajemnych stosunków”. Profesor K. Jaworska wiele uwagi poświęciła relacjom między kard. S. Wyszyńskim i ks. B. Kominkiem, ich przyjaźni i współpracy. Ukazała znaczenie zainicjowanej przez prymasa peregrynacji kopii jasnogórskiej ikony dla integracji powojennych mieszkańców Ziem Zachodnich. Przypomniano wizyty kard. Wyszyńskiego na Dolnym Śląsku, nawiązywanie przez niego do piastowskich akcentów w historii tych terenów. Debata – moderowana przez ks. prof. Grzegorza Sokołowskiego – była pierwszą z cyklu „Wrocławskich spotkań z Prymasem” organizowanych przez Civitas Christiana oraz Fundację „Obserwatorium Społeczne”.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama