Jego ponowne pojawienie się w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu to wydarzenie o ogromnym znaczeniu zarówno dla środowiska naukowego, jak i dla całej społeczności regionu.
W minionym tygodniu w Ambasadzie RP w Paryżu odbyła się oficjalna ceremonia przekazania manuskryptu. Uczestnicy uroczystości podkreślali, że mamy do czynienia z prawdziwym „VIP-em” wśród średniowiecznych kodeksów.
We wtorek 17 lutego rękopis został uroczyście powitany w siedzibie Biblioteki podczas konferencji prasowej.
W wydarzeniu uczestniczyły władze BUWr, pracownicy Oddziału Rękopisów, zaproszeni goście oraz przedstawiciele mediów. Uroczystego powitania dokonali dyrektor Biblioteki, dr Dorota Siwecka, oraz prorektor ds. badań naukowych, prof. dr hab. Artur Błażejewski, który podkreślił, jak wielkie znaczenie ma odzyskanie tak cennego zabytku dla badań nad historią książki oraz dla pielęgnowania kulturowej tożsamości Śląska.
– To kolejne odzyskanie tak cennego obiektu. Na przestrzeni ostatnich lat to chyba dziesiąty już obiekt. A znajdują się u nas zbiory najcenniejsze w Europie Środkowej jeśli chodzi o starodruki i rękopisy. A kradzieże nie odbywają się przypadkowo. Złodzieje w swoim fachu są niestety bardzo dobrzy. A odzyskiwanie takich obiektów zawsze odbywa się dzięki mrówczej pracy i fachowości pracowników – przyznaje prorektor ds. badań naukowych prof. dr hab. Artur Błażejewski
Szczególne podziękowania skierowano do dr. Antoine’a Haakera z Oddziału Rękopisów BUWr, którego wieloletnie badania porównawcze i analiza źródeł odegrały kluczową rolę w identyfikacji manuskryptu w zagranicznych zbiorach.
To dzięki jego mrówczej, niemal detektywistycznej pracy możliwe stało się dziś odzyskanie rękopisu i jego powrót do Biblioteki.
– Odzyskany kodeks jest znakomicie zachowany i liczy ponad 200 kart. Zawiera pięć dzieł św. Augustyna, w tym słynne „Wyznania” – uznawane za pierwszą autobiografię intelektualną w dziejach literatury. Fascynujące dzieło napisane piękną łaciną – opisuje dr Haakera.
Rękopis został bardzo starannie i elegancko napisany, a jego karty zdobi trzydzieści bogato iluminowanych inicjałów. To wyjątkowo piękna kopia tekstów o ogromnym znaczeniu kulturowym i intelektualnym.
Dzieła św. Augustyna zostały wycięte z większego woluminu. Sprawca zniszczył średniowieczną oprawę rękopisu, pozostawiając w bibliotece jedynie luźną przednią okładzinę oraz karty zawierające dzieło Piotra Berchoriusa.
Jego celem było zmylenie bibliotekarzy, którzy regularnie kontrolują stan zbiorów. Złodziej wiedział, że rękopis nie był szczegółowo opisany w inwentarzu i że nie posiadał mikrofilmu.
Szczęśliwie, rok temu pracownik Biblioteki Uniwersyteckiej, dr Antoine Haaker, zwrócił uwagę na brak fragmentów rękopisu.
Pozwoliło mu to zidentyfikować proweniencję kodeksu św. Augustyna, który pojawił się w ofercie sprzedaży galerii „Les Enluminures”. Dzięki szczegółowym badaniom dr Haaker wykazał, że karty zostały wycięte już po wojnie, kiedy kodeks znajdował się w zbiorach Uniwersytetu Wrocławskiego.
– Niezmiernie cieszy nas, że wkrótce będziemy mogli przywrócić kodeksowi jego dawny wygląd, uzupełniając brakujące karty z tekstami św. Augustyna oraz odtwarzając oryginalną oprawę. Dzięki temu rękopis odzyska pełnię swojej historycznej i artystycznej wartości – zapowiada dyrektor biblioteki.
Badacze podkreślają, że powrót tego zabytku ma ogromne znaczenie dla badań nad kulturą książki, średniowieczną teologią oraz dziejami piśmiennictwa na Śląsku.
Jego ponowne włączenie do zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu otwiera nowe możliwości badawcze i umożliwia kontynuowanie prac nad dokumentowaniem losów utraconych dóbr kultury regionu.
Pełną historię odnalezienia, identyfikacji i powrotu manuskryptu dr Antoine Haaker zaprezentuje podczas wykładu z cyklu Colloquia Bibliologa Wratislaviensia, który odbędzie się 24 lutego o godzinie 13.00 w sali konferencyjnej nr 4 Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu.
